Skip to content

Rząd dał samorządowcom 500 dni spokoju

18 sierpnia 2010 roku Rada Ministrów przyjęła projekty ustawy o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”, ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze oraz ustawy o transporcie kolejowym.
Dzięki zmianom groźba znacznego ograniczenia przewozów kolejowych została odsunięta o półtora roku.1 Do tej pory postawienie przewoźnika w stan upadłości oznaczało natychmiastowe zawieszenie świadczenia przez niego usług.

Do najważniejszych zmian, których domagała się Komisja Europejska, należy zniesienie nieograniczonych gwarancji państwowych dla przedsiębiorstw kolejowych z Grupy PKP: PKP Intercity S.A., Przewozy Regionalne Sp. z o.o. (dawniej PKP Przewozy Regionalne) oraz PKP Cargo Sp. z o.o.2 Jednocześnie Minister Infrastruktury zaproponował umożliwienie zachowania ciągłości świadczenia usług przez syndyka lub zarządcę przez okres 6 miesięcy od daty postawienia przewoźnika kolejowego w stan upadłości oraz roczne vacatio legis.

Oznacza to, że od wejścia nowych przepisów w życie spółki te będą mogły być postawione w stan upadłości. Do tej pory trwał spór o to, czy do takiej sytuacji można doprowadzić, w szczególności wobec wyłączonej z grupy PKP spółki Przewozy Regionalne.3 Nowe przepisy nie pozostawiają żadnych wątpliwości. Będzie to jednak możliwe nie wcześniej niż za ponad rok, a więc już po jesiennych wyborach samorządowych i przyszłorocznych wyborach parlamentarnych.

Tym samym pojawia się pytanie o przyszłość samorządowej spółki. Jak wynika z ostatniej publikacji Urzędu Transportu Kolejowego4 Przewozy Regionalne Sp. z o.o. jest największym przewoźnikiem kolejowym w Polsce. Spółka w I kwartale 2010 r. przewiozła 45,26% ogółu pasażerów, drugie w kolejności Koleje Mazowieckie – 19,72%. Jeszcze w grudniu 2008 r. usamorządowienie tej najbardziej deficytowej ze spółek grupy PKP zostało obwieszczone przez Ministra Infrastruktury jako sukces. Jednak w następnych latach zaczęły się pojawiać różne problemy związane z jej funkcjonowaniem na rynku przewozów międzywojewódzkich (słynny konflikt między PR a PKP Intercity) oraz utrzymaniem płynności finansowej. Do dzisiaj spółka ma zaległości wobec spółek Grupy PKP sięgające 416 mln zł5, co skutkowało czasowym zmniejszeniem przewozów, w szczególności najbardziej dochodowych połączeń z oferty InterRegio6 i zerwaniem umów najmu powierzchni na dworcach.7

Należy pamiętać, że aktualnie w każdym województwie prowadzona jest odmienna polityka wobec połączeń regionalnych, mimo iż wszyscy Marszałkowie Województw są udziałowcami Przewozów Regionalnych.  Na Mazowszu np. działa samorządowa spółka Koleje Mazowieckie, która obsługuje cały ruch kolejowy w regionie, na Dolnym Śląsku część przewozów należy do Kolei Dolnośląskich, a w województwach kujawsko-pomorskim  i pomorskim rynek jest podzielony między PR, PKP SKM w Trójmieście i prywatną PCC Arriva należącą do Deutsche Bahn Schenker. W pierwszym półroczu 2010 r. licencję na przewozy pasażerskie uzyskały ponadto kolejne spółki samorządowe: Koleje Wielkopolskie, MPK we Wrocławiu oraz Koleje Śląskie.

Czy to oznacza powolny odwrót Marszałków Województw od wspólnej spółki? Kolejne pytanie: czy również biedniejsze województwa, ze ściany wschodniej, zdecydują się na tworzenie własnych spółek kolejowych? Jeżeli tak, to co się stanie z największym przedsiębiorstwem kolejowym w Polsce i 16 tysiącami zatrudnionych w nim osób? Na pewno rząd, swoimi ostatnimi decyzjami, dał samorządom 500 dni spokoju, jednak co się stanie później? W najlepszym wypadku, spora część pracowników zostanie przejęta przez nowoutworzone spółki w każdym z województw. W najgorszym, tylko najbogatsze województwa wyjdą z całej sytuacji obronną ręką, a pozostałe zostaną bez przewozów kolejowych, a z kłopotami upadającego molocha. Jedno jest niemal pewne – usamorządowienie kolei nie było tak wielkim sukcesem, o jakim mówił w grudniu 2008 roku minister infrastruktury Cezary Grabarczyk, a cały proces był jedynie przerzuceniem problemów „na później”, na kolejną kadencję, być może na kolejną ekipę.

  1. Marcel Klinowski, Świąteczny chaos na kolei
  2. Komisja Europejska wskazywała niezgodność obowiązujących regulacji z przepisami „Wspólnotowych wytycznych dotyczących pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstw kolejowych” z 22 lipca 2008 r.
  3. Przewozy Regionalne Sp. z o.o. w dniu 9 grudnia 2008 r. została usamorządowiona na mocy porozumienia między Ministrem Infrastruktury i Marszałkami Województw, Serwis Ministerstwa Infrastruktury
  4. Informacja statystyczna dotycząca funkcjonowania rynku kolejowego w I półroczu 2010
  5. Stan na maj 2010 r.
  6. PLK S.A., Problemy z przewoźnikami
  7. Rzeczpospolita, Przewozy Regionalne bez kas i informacji
Published inGrabarczykKlinowskiMinisterstwo InfrastrukturyPrzewozy RegionalneRada MinistrówTransport